Raport Deloitte AI Institute „State of AI in the Enterprise: The Untapped Edge" (styczeń 2026) opiera się na ankiecie przeprowadzonej między sierpniem a wrześniem 2025 roku wśród 3235 liderów na poziomie dyrektorskim i C-suite z 24 krajów i sześciu branż - m.in. technologii, usług finansowych, ochrony zdrowia oraz sektora publicznego. Dane ilościowe uzupełniono o 15 pogłębionych wywiadów z globalnymi liderami AI i szefami ds. data science.
Główny wniosek brzmi nieambicjonalnie, ale jest konkretny: dostęp do AI wzrósł o 50% rok do roku (z poniżej 40% do poniżej 60% pracowników z autoryzowanym dostępem), lecz samo nadanie dostępu nie generuje wartości. Mniej niż 60% osób z dostępem używa narzędzi AI w codziennej pracy - i ten wskaźnik nie zmienił się przez rok. Przepaść między posiadaniem narzędzia a jego faktycznym użyciem jest teraz główną barierą zwrotu z inwestycji.
Wśród firm wyraźnie rysują się trzy grupy: 34% naprawdę transformuje biznes (nowe produkty, modele przychodów, fundamentalne zmiany procesów), 30% przeprojektowuje procesy przy zachowaniu istniejącego modelu, a pozostałe 37% używa AI jedynie powierzchownie. Tę ostatnią grupę raport określa jako kandydatów do „pilot fatigue" - sytuacji, w której firmy wydają kolejne rundy na tanie, bezpieczne eksperymenty zamiast skalować to, co już działa.
Agentyczne AI zmierza z marginesu do centrum. Dziś 23% firm używa go co najmniej w umiarkowanym stopniu; za dwa lata ten odsetek ma skoczyć do 74%. Tymczasem dojrzały model zarządzania autonomicznymi agentami ma tylko 21% ankietowanych - regulacje gonią technologię ze znacznym opóźnieniem.
Sovereign AI - czyli pytanie, gdzie fizycznie trening i wdrożenie modeli mają miejsce - przestało być domeną regulatorów. Już 77% firm bierze kraj pochodzenia rozwiązania AI pod uwagę przy wyborze dostawcy, a 83% uznaje wymogi dotyczące rezydencji danych za co najmniej umiarkowanie ważne. Dla firm operujących globalnie oznacza to konieczność budowania różnych stosów technologicznych na różne rynki.
Physical AI (robotyka, coboty, autonomiczne wózki widłowe, drony inspekcyjne) używa już 58% firm przynajmniej w ograniczonym zakresie; za dwa lata ten odsetek ma osiągnąć 80%. Liderem adopcji jest Azja-Pacyfik (71% już dziś, 90% w perspektywie dwóch lat). Koszt pozostaje główną barierą - projekt automatyzacji magazynu wymaga setek tysięcy dolarów w modele i oprogramowanie, ale milionów w infrastrukturę fizyczną i adaptację obiektu.
Raport adresuje przede wszystkim CIO, CPTO, szefów transformacji i liderów HR w średnich i dużych firmach, które mają już za sobą etap eksperymentów i stoją przed decyzją, jak przekształcić piloty w skalowalne wdrożenia produkcyjne.